سکته ی مغزی; انواع و آشنایی با علائم هر یک

سکته ی مغزی; انواع و آشنایی با علائم هر یک

سکته ی مغزی یک آسیب حاد مغزی است که در آن، جریان تامین کننده مواد مغذی و اکسیژن قسمتی از مغز کاهش می‌یابد و منجر به مرگ سلول های مغزی می‌شود.

در نتیجه عملکرد عصبی ناحیه آسیب دیده مختل می‌شود. شدت اختلال عملکرد، براساس ناحیه در گیر و وسعت آن متفاوت می‌باشد.

انواع سکته ی مغزی

سکته ی مغزی غیر خونریزی دهنده(ایسکمیک):

۸۵ % موارد سکته را تشکیل می‌دهند. در سکته های ایسکمیک، کاهش جریان خون به مغز می‌تواند چند علت داشته باشد:

  1. تنگی عروق به دلیل جمع شدن مواد چربی در دیواره سرخرگ.
  2. ایجاد لخته در یکی از عروق مغزی.
  3. ایجاد لخته در مناطق دور دست مانند قلب و حرکت لخته به سمت عروق مغزی و بستن جریان خون عروق مغز(آمبولی).

عوامل خطر سکته های ایسکمیک:

  • فشار خون بالا
  • بیماری های قلبی – عروقی
  • کلسترول بالا
  • چاقی
  • دیابت
  • تنگی عروقی گردنی(کاروتید)
  • قرص های ضدبارداری خوراکی
  • مصرف دخانیات و الکل

    سکته ی مغزی خونریزی دهنده(هموراژیک):

    اگر عروق مغز پاره شوند و خون به داخل مغز نشت پیدا کند سکته هموراژیک اتفاق می‌افتد.

    • سکته‌ی خونریزی دهنده ۱۵% موارد سکته را به خود اختصاص می‌دهد.
    • این نوع سکته، بیشتر در افراد جوان اتفاق می‌افتد.

              عوامل خطر سکته های خونریزی دهنده:

    • فشار خون
    • ضربه
    • مصرف دارو های ضد لخته مانند وارفارین
    • مصرف کوکائین
    • ضعف یا بیرون زدگی دیواره سرخرگ(آنوریسم مغزی)

آثار و عوارض سکته ی مغزی

سکته-ی-مغزی

 برخی از عوارض بالافاصله یا با فاصله کمی پس از بروز سکته پیش خواهند آمد از جمله:

    • ضعف و سستی عضلات صورت، دست و پا در یک نیمه از بدن(همی پارزی)
    • فلج صورت، دست و پا در یک نیمه از بدن(همی پلژی)
    • اختلال در صحبت کردن صورت های مختلف و یا اختلال در درک صحبت دیگران و دادن پاسخ‌های نامربوط
    • اختلال در دفع به صورت احتباس ادرار با مدفوع و یا بی اختیاری ادرار یا مدفوع
    • اختلال در بلع یا وارد شدن غذا و مایعات به ریه و بروز سرفه و خفگی
    • اختلال و یا کاهش حس یک طرفه از بدن
    • درجاتی از کاهش سطح هوشیاری تا کما (برحسب شدت و وسعت آسیب)
    • سردرد های شدید ناگهانی، سرگیجه، اختلال در حافظه
    • اختلال در تعادل و کنترل اندام ها

عوارض طولانی مدت سکته ی مغزی

  • تشنج(می‌تواند در ابتدا بیماری و یا چند هفته تا چند ماه بعد اتفاق بیفتد).
  • بروز سفتی در عضلات اندام ها
  • بروز کوتاهی در عضلات و مفاصلی که مدت ها دچار سفتی بوده و درمان نشده اند.
  • درد های موضعی یا عضلانی به ویژه در شانه و دست
  • افتادگی شانه و آسیب به اعصاب دست در اثر کشیدگی نابجا دست
  • عفونت ادراری
  • یبوست
  • عفونت ریه به علت تنفس سطحی بیمار و وارد شدن مقدار مختصری مواد غذایی به ریه ها.
  • در برخی از موارد لخته های خونی ایجاد شده در پا ممکن است به سمت ریه حرکت کرده و موجب آمبولی ریه گردد.
  • زخم بستر
  • پوکی استخوان
  • اختلالات روانی وعاطفی یه صورت افسردگی(با داشتن تغذیه سالم می‌توانید این افسردگی را کاهش دهید)، اضطراب، خنده ها و گریه های بی اختیار
  • بروز درد یا احساس های ناخوشایند در سمت ضعیف شده

تشخیص سکته ی مغزی

  • علائم بالینی بیماری
  • سیتی اسکن بدون ماده حاجب برای تشخیص نوع سکته
  • نوار قلب
  • آنژیوگرافی مغزی

درمان سکته ی مغزی

برای درمان سکته های غیر خونریزی دهنده، از دارو های حل کننده لخته خون استفاده می‌‌کنند.

در بیمارانی که دچار سکته خفیف مغزی شده اند. درمان دارویی با دارو های ضد لخته مانند وارفارین انجام می‌شود.

در صورتی که وارفارین منع مصرف داشته باشد، از دارو های مهار کننده پلاکت مانند آسپرین، دیپریدامول و تیکلوپیدین استفاده می‌شود(داروهای فوق فقط طبق دستور پزشک باید مصرف شود).

در بیمارانی که تنگی عروقی گردنی دارند، از طریق جراحی لخته‌ی خون را از شریان کاروتید خارج می‌کنند.

در چه شرایطی سیر بهبودی سکته ی مغزی بهتر است؟

  • سکته های خفیف
  • سن پایین تر
  • سکته های امبولیک ناشی از انتقال لخته از مناطق دور(قلب).
  • درمان سریع تر به ویژه در موارد استفاده از عوامل حل کننده(درصورتی که بیمار در کمتر از سه ساعت بی بیمارستان منتقل شود).
  • بیمارانی که شرایط جسمانی سالم تری پیش از بروز بیماری داشته اند.
  • سکته های نوع آمبولیک معمولا میزان بهبود بیشتر و سریعتری نسبت به نوع اختلال خون رسانی دارند.

در صورت بروز چه علائمی به پزشک مراجعه شود؟

  • بروز ناگهانی ضعف یا فلج یک طرفه
  • اختلال در صحبت کردن به صورت ناگهانی
  • احساس بی حسی یا حس ناخوشایند مانند گز گز کردن خواب رفتگی یک طرفه بدن و صورت
  • سردرد بسیار شدید بدون سابقه‌ی قبلی
  • اختلال ناگهانی در راه رفتن

کمک های اولیه هنگام سکته ی مغزی

  • اگر بیمار بیهوش است راه تنفسی را باز کنید و تنفس بیمار را کنترل کنید.
  • در صورتی که لقمه غذا یا ترشحی داخل دهان بیمار می‌باشد آن را خارج نمایید.
  • در صورتی که بیمار دندان مصنوعی دارد آن را خارج کنید.
  • اگر بیمار نفس می‌کشد او را در وضعیت به پهلو قرار دهید و بلافاصله بدون اینکه بیمار را حرکت دهید با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید و آمبولانس در خواست کنید.
  • تا زمان رسیدن نیروه های امداد، علائم حیاتی بیمار(تنفس،نبض، فشار خون)کنترل کنید.
  • چیزی برای خوردن و نوشیدن به بیمار ندهید.
  • اگر بیمار هوشیار است به او کمک کنید تا دراز بکشد به طوری که سر و شانه هایش مختصری بالاتر از تنه، روی چیزی تکیه کند.
  • سر او را به سمت مبتلا خم کنید و یک حوله روی شانه او قرار دهید تا هر گونه ترشحی را جذب کند.
  • هر لباسی را که ممکن است تنفس را مختل کند، شل کنید.
  • به بیمار اطمینان خاطر دهید که در کنار او هستید و مراقب او می‌باشید، تا نیرو های امدادی برای انتقال بیمار به بیمارستان با آمبولانس آماده شوند.

سخن آخر

سکته ی مغزی از شایع ترین انواع سکته در جهان می‌باشد که توجه به علائم و نشانه ها در درک این بیماری و اقدام به موقع برای برطرف کردن آن بسیار مهم می‌باشد.

منابع: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی اصفهان

دکتر خواجه باشی(مدیر گروه طب اورژانس و آقای دکتر رئیسی مدیر گروه اعصاب)

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.قسمتهای مورد نیاز علامت گذاری شده اند *